Choroby

Opis choroby

Zmiany barwnikowe

(Pigmented Lesions)

Definicja, epidemiologia

Są to plamy barwnikowe (czarne, brązowe, niebieskawe lub szare) błony śluzowej jamy ustnej powstałe na skutek nadmiernego nagromadzenia melaniny. Są to zmiany rzadkie. Częściej występują u osób o ciemnym kolorze skóry i są cechą rasową.

Przyczyny

Nieznane, w części przypadków są to zaburzenia rozwojowe, przyczyny ogólnoustrojowe (np. leki, niedoczynność kory nadnerczy) lub nowotworowe.


Obraz kliniczny i występowanie w jamie ustnej

Nadmierne nagromadzenie melaniny związane z rasą lub ciemną karnacją w postaci różnej wielkości plam barwnikowych błony śluzowej jamy ustnej to melanoplakia. Ma ona charakter fizjologiczny. Analogiczne plamy barwnikowe występujące na wardze dolnej lub podniebieniu i pojawiające się nagle i nie zmieniające się w długim czasie u osób rasy kaukaskiej to plamy melanotyczne. Znamiona występują w jamie ustnej bardzo rzadko. Najczęstsze z nich (około 60%) to nabyte znamiona barwnikowe śródśluzówkowe w postaci brązowych grudek nie przekraczających zwykle 1 cm średnicy zlokalizowanych zwykle na podniebieniu. Obecne mogą być także znamiona błękitne w postaci niebieskawych lub niebieskawo-czarnych plam, których charakterystyczny kolor często zanika z wiekiem. Czerniak złośliwy błony śluzowej jamy ustnej jest bardzo rzadki i może rozwijać się w niezmienionej błonie lub w 30% na podłożu wcześniejszych zmian barwinkowych, zwłaszcza podlegających urazom. Początkowo ma wygląd znamienia lub plamy melanotycznej – płaska lub lekko uniesiona plama barwna (brązowa, niebieska, szara lub intensywnie czarna) lub bezbarwna (w około 15%) występująca zasadniczo na wyrostku zębodołowym szczęki, błonie śluzowej warg lub podniebieniu. Zmiana ta jednak szybko się zmienia: staje się dwubarwna, powiększa się, zaciera się jej granica, pojawiają się zmiany satelitarne na jej obrzeżu, objawy zapalenia- rumień obwodowy, krwawi, powierzchnia ulega owrzodzeniu, zmienia się spoistość w palpacji, pojawia się odczyn węzłowy w okolicznych węzłach chłonnych. Plamy barwnikowe w jamie ustnej mogą być także związane z chorobami ogólnymi. Klasycznym przykładem jest dziedziczący się autosomalnie dominująco zespół Peutza-Jeghersa. Małe, liczne brązowe plamy na skórze wokół ust, na wargach i w jamie ustnej współtowarzyszą wtedy łagodnej polipowatości jelit.


Badania dodatkowe

Nie są najczęściej konieczne. W przypadku podejrzenia czerniaka złośliwego bezwzględnie przeciwwskazane jest pobieranie materiału do badania histopatologicznego w warunkach zwykłego gabinetu dentystycznego.


Diagnostyka różnicowa

Tatuaże, plamy złogowe związane z ekspozycją na metale ciężkie, plamy polekowe, melanoza nikotynowa, choroba Addisona, mięsak Kaposiego, zespół Nelsona (usunięcie nadnerczy z powodu raka sutka).

Policzek - Zmiany barwnikowe - Ciemne, niebolesne plamy. Źródło: jamaustna.pl
Policzek - Zmiany barwnikowe - Ciemne, niebolesne plamy. Źródło: jamaustna.pl
Policzek - Zmiany barwnikowe - Ciemne, niebolesne plamy. Źródło: jamaustna.pl
Policzek - Zmiany barwnikowe - Ciemne, niebolesne plamy. Źródło: jamaustna.pl
Dziąsło - Zmiany barwnikowe - Ciemne, niebolesne plamy. Źródło: jamaustna.pl
Dziąsło - Zmiany barwnikowe - Ciemne, niebolesne plamy. Źródło: jamaustna.pl
Wargi - Zmiany barwnikowe - Niebolesne plamy. Źródło: jamaustna.pl

Leczenie

W przypadku plam melanotycznych i znamion z reguły wystarczająca jest obserwacja. Jeżeli jednak są one narażone na uraz konieczne jest ich specjalistyczne usunięcie. Przy jakimkolwiek podejrzeniu czerniaka złośliwego konieczne jest natychmiastowe skierowanie do onkologa lub chirurga szczękowo-twarzowego. O pojawieniu się mnogich plam wokół ust, oczu, nosa należy powiadomić gastroenterologa.

Więcej na temat tej choroby możesz przeczytać w DENTAL AND MEDICAL PROBLEMS.