Choroby

Opis choroby

Liszaj płaski

(Lichen planus)

Definicja, epidemiologia

Liszaj płaski jest przewlekłą zapalną chorobą skóry i błon śluzowych występującą niekiedy wyłącznie w jamie ustnej. Jest to choroba względnie częsta, występuje bowiem od 0,5 do 2% populacji dorosłej, z dominacją u kobiet i szczytem zachorowalności pomiędzy 40 a 70 rokiem życia.

Przyczyny

Przyczyny klasycznych zmian liszaja nie zostały ostatecznie wyjaśnione. Najczęściej sugerowane są zaburzenia immunologiczne. Zmiany identyczne klinicznie o ustalonym tle określane są jako liszajopodobne i są powodowane przez: leki (doustne leki przeciwcukrzycowe, leki obniżające ciśnienie krwi, przeciwreumatyczne, szczepionki przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby B), materiały stomatologiczne (amalgamaty, stopy metali). Zmiany tego typu mogą współtowarzyszyć przewlekłej chorobie przeszczep przeciw gospodarzowi i wirusowemu zapaleniu wątroby typu C.


Obraz kliniczny i występowanie w jamie ustnej

Obrazy kliniczne mogą być różne. Najczęstszą odmianą kliniczną jest postać siateczkowa występująca w postaci symetrycznych białych prążków rozpościerających się na wysokości linii kontaktu zębów na błonie śluzowej policzków. W przypadku zajęcia języka liszaj przyjmuje najczęściej postać płytkową. Liszaj może być także dwubarwny tzn. biało-czerwony w przypadku pojawienia się dodatkowo czerwonych plam (postać zanikowa) lub nadżerek (postać nadżerkowa). W przypadku zajęcia dziąsła ma postać zapalenia złuszczającego. Liszaj może przebiegać bezobjawowo, ale mogą również występować dolegliwości bólowe lub pieczenia pod wpływem gorących i pikantnych pokarmów (zmiany dwubarwne).
Każdego pacjenta z tego typu zmianami należy wypytać o zmiany skórne i na błonie śluzowej narządów płciowych.


Badania dodatkowe

W postaci siateczkowej nie są najczęściej konieczne. Możliwość zezłośliwienia wykwitów liszaja w jamie ustnej jest rzadkie i odnosi się do zmian czerwonych (nadżerkowych i zanikowych). W tych przypadkach wykonuje się badanie histopatologiczne i niekiedy immunofluorescencję bezpośrednią.


Diagnostyka różnicowa

Leukoplakia, toczeń rumieniowaty, pemfigoid, pęcherzyca, przewlekłe wrzodziejące zapalenie jamy ustnej (CUS), kontaktowe zapalenie jamy ustnej, przewlekła choroba przeszczep przeciw gospodarzowi.

Policzek - Liszaj Płaski - Biała zmiana siateczkowa. Źródło: jamaustna.pl
Policzek - Liszaj Płaski - Biała zmiana siateczkowa. Źródło: jamaustna.pl
Policzek - Liszaj Płaski - Biała zmiana siateczkowa. Źródło: jamaustna.pl
Policzek - Liszaj Płaski - Biała zmiana siateczkowa. Źródło: jamaustna.pl
Policzek -Liszaj Płaski - Biała zmiana siateczkowa. Źródło:Katedra Dermatologii, Wenerologii i Alergologii AM we Wrocławiu
Policzek - Liszaj Płaski - Biała zmiana siateczkowa. Źródło: jamaustna.pl
Policzek - Liszaj Płaski - Biała zmiana siateczkowa. Źródło: jamaustna.pl
Policzek - Liszaj Płaski - Biała zmiana siateczkowa. Źródło: jamaustna.pl
Policzek - Liszaj Płaski - Biała zmiana siateczkowa. Źródło: jamaustna.pl
Policzek - Liszaj Płaski - Biała zmiana siateczkowa. Źródło: jamaustna.pl
Warga - Liszaj płaski - Zmiana siateczkowa. Źródło: jamaustna.pl
Język - Liszaj Płaski - Białe zmiany tarczkowate. Źródło: jamaustna.pl
Język - Liszaj Płaski - Białe zmiany tarczkowate. Źródło: jamaustna.pl
Język - Liszaj Płaski - Białe zmiany tarczkowate. Źródło: jamaustna.pl
Język - Liszaj Płaski - Białe zmiany tarczkowate. Źródło: jamaustna.pl
Język - Liszaj Płaski - Białe zmiany tarczkowate. Źródło: jamaustna.pl
Język - Liszaj Płaski - Białe zmiany tarczkowate. Źródło: jamaustna.pl
Język - Liszaj Płaski - Białe zmiany tarczkowate. Źródło: jamaustna.pl
Język - Liszaj Płaski - Bolesne owrzodzenie. Źródło: jamaustna.pl
Język - Liszaj Płaski - Bolesne owrzodzenie. Źródło: jamaustna.pl
Policzek - Liszaj Płaski - Bolesna zmiana rumieniowa. Źródło: jamaustna.pl
Policzek - Liszaj Płaski - Bolesna zmiana rumieniowa. Źródło: jamaustna.pl
Policzek - Liszaj Płaski - Bolesna zmiana rumieniowa. Źródło: jamaustna.pl
Policzek - Liszaj Płaski - Bolesne zmiany nadżerkowe. Źródło: jamaustna.pl
Dziąsło - Liszaj Płaski - Czerwone zmiany złuszczające. Źródło: jamaustna.pl
Dziąsło - Liszaj Płaski - Czerwone zmiany złuszczające. Źródło: jamaustna.pl
Liszaj Płaski - Zmiany skórne. Źródło: jamaustna.pl
Liszaj Płaski - Zmiany skórne. Źródło: jamaustna.pl

Leczenie

Rokowanie co do trwałego wyleczenia liszaja jamy ustnej złe (skala VAS 9). Postać siateczkowa wymaga najczęściej tylko obserwacji. Konieczna jest niekiedy wymiana wypełnień amalgamatowych lub uzupełnień protetycznych. W konsultacji z lekarzem ogólnym można rozważyć zmianę leków podejrzewanych o wywoływanie zmian liszajopodobnych. W leczeniu miejscowym stosuje się preparaty steroidowe (niekiedy w połączeniu z przeciwgrzybiczymi) lub immunosupresyjne (w przypadku zmian nadżerkowych i zanikowych po upewnieniu się, że nie mają one charakteru przednowotworowego). Leczenie ogólne prowadzi lekarz dermatolog w przypadku współobecności zmian śluzówkowych i skórnych. Każdy przypadek liszaja w jamie ustnej wymaga regularnych wizyt u specjalisty chorób przyzębia. O występowaniu liszaja w jamie ustnej należy powiadomić: dermatologa, internistę, diabetologa i lekarza chorób zakaźnych.

Więcej na temat tej choroby możesz przeczytać w DENTAL AND MEDICAL PROBLEMS.